Vaginisme

Bij veel vrouwen wordt pijn bij seks veroorzaakt door vaginisme of dyspareunie. Omdat deze twee termen veel overlap hebben wordt er in deze website verder over vaginisme gesproken.

Vaginisme

Vaginisme zorgt ervoor dat iets wat je voor je plezier doet een andere of extra lading krijgt. Je wilt iets doen dat normaal gesproken prettig is, maar nu (opeens) pijnlijk. Dit zorgt voor frustratie, woede, onbegrip, schaamte en eenzaamheid.

Bij vaginisme gaat het om pijn bij het inbrengen van bijvoorbeeld een vinger of penis in de vagina. Meestal is dit een stekend of brandend gevoel bij de ingang en in het eerste deel van de vagina (vanaf de ingang tot 1/3 van de vagina).

Bekkenbodemspieren

Bij vaginisme zijn de bekkenbodemspieren te gespannen (zie ook fysieke achtergrond informatie). Deze spieren liggen rondom de urinebuis, vagina en anus. Vrouwen die vaginistisch reageren spannen deze bekkenbodemspieren meestal in specifieke situaties (bijvoorbeeld bij het vrijen of als je een tampon wilt inbrengen). Bij sommige vrouwen zijn de bekkenbodemspieren echter continu gespannen (net zoals er mensen zijn die altijd met opgetrokken schouders lopen). Door het spannen van de bekkenbodemspieren vernauwt o.a. de ingang van de vagina, dit zorgt voor pijnklachten. Soms past er door de spierspanning daadwerkelijk niets meer in de vagina (ook wel nauwe vagina genoemd).

Vicieuze cirkel

Bij vaginisme is er vaak sprake van een vicieuze cirkel: het doet pijn – door de pijn gaan je spieren spannen – daardoor doet het nog meer pijn – waardoor je spieren nog meer gaan spannen – er ontstaat angst voor de pijn – hierdoor ga je bij voorbaat aanspannen – enzovoorts.
Het aanspannen van spieren is een natuurlijke reactie op pijn en op angst voor pijn. Hoe vaker dit aanspannen gebeurd, hoe groter de kans dat het een reflex wordt.

Bekkenklachten

Vaginisme kan gepaard gaan met het onwillekeurig samentrekken van de bekkenbodemspieren en/of spanning/verkramping elders in het bekkengebied. Daarnaast kunnen chronische bekkenklachten ook tot vaginisme lijden.

Ontstaan

Vaginisme wordt meestal voor het eerst opgemerkt als tiener, bijvoorbeeld bij het inbrengen van een tampon of tijdens de eerste keer seks. Minder vaak ontstaat vaginistisch reageren op een latere leeftijd (bijvoorbeeld door een operatie).

Lees meer over de oorzaken

Andere termen:


Dyspareunie
Dyspareunie is de verzamelnaam voor pijn bij de geslachtsgemeenschap. Het gaat hierbij om pijn die voor, tijdens of na de geslachtsgemeenschap optreed zonder dat er sprake is van een medisch oorzaak. Dyspareunie kan ook bij mannen voorkomen. De pijnklachten bij dyspareunie kunnen tot vaginisme lijden. Ook kan dyspareunie zorgen voor minder zin in seks of minder opwinding.

Apareunie
Dit is een vorm van vaginisme waarbij er geen klachten optreden bij het inbrengen van een vinger, maar alleen bij het inbrengen van een penis. Apareunie kan overgaan in vaginisme, maar vaginisme kan dan door het doen van bijvoorbeeld oefeningen ook overgaan in Apareunie en later geheel verdwijnen.